COVID-19'lu Bireylerin Beyin Sisi Düzeyleri ile Akdeniz Diyeti Arasındaki İlişki: Kesitsel Çalışma
Özet Görüntüleme: 219
/ 
PDF İndirme: 64
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18176969Anahtar Kelimeler:
Akdeniz Diyeti, Beyin Sisi, Bilişsel Semptom, COVID-19, Fiziksel Semptom, Psikolojik SemptomÖzet
Amaç: COVID-19 enfeksiyonu geçiren bireylerde hastalık sonrası komplikasyonlar görülmektedir. Birçok kişi kalıcı sonuçlar olmaksızın iyileşse de bilişsel yetersizlikler yaşamaya devam etmektedir. COVID-19 enfeksiyonunu takiben birçok hastada beyin sisi gözlemlenmektedir. Akdeniz diyeti, beyin fonksiyonlarını iyileştirmekte etkilidir. Bu kesitsel çalışmanın temel amacı, beyin sisi şiddeti ile Akdeniz diyeti uyumu arasındaki potansiyel ilişkiyi incelemektir
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmaya, 2020 ile 2022 yılları arasında Zonguldak Atatürk Devlet Hastanesi’nde COVID-19 tanısı almış 314 birey dahil edilmiştir. Çalışma, Nisan-Haziran 2024 tarihleri arasında 19-65 yaş arası bireylerle yürütülmüştür. Katılımcılara telefon görüşmesi aracılığıyla anket uygulanmış ve sosyodemografik özellikler, beslenme alışkanlıkları, antropometrik ölçümler ile birlikte Beyin Sisi Ölçeği (30 madde, üç boyut; bilişsel semptomlar: 17-85, fiziksel semptomlar: 8-40, psikolojik semptomlar: 5-25, toplam puan: 30-150) ve Akdeniz Diyeti Kalite İndeksi (≤5: düşük uyum; 6-9: orta düzeyde uyum; ≥9: yüksek uyum) soruları yöneltilmiştir.
Bulgular: Kadınların Akdeniz diyet kalite puanı ortalaması 4,9±2,3, erkeklerin ise 4,2±2,1 olarak bulunmuştur (p=0,04). Katılımcıların çoğunluğu (%67,8) düşük düzeyde Akdeniz diyet puanına sahiptir. Katılımcıların Beyin Sisi Ölçeği ortalama puanları; bilişsel semptomlar için 34,5±10,7, fiziksel semptomlar için 18,8±6,9 ve psikolojik semptomlar için 9,7±4,1 olarak saptanmıştır. Fiziksel semptom puanları ile Akdeniz diyet kalite puanı arasında anlamlı negatif bir korelasyon bulunmuştur (r=-0,169; p=0,001).
Sonuç: COVID-19 sonrası dönemde görülen beyin sisi semptomlarının hafifletilmesinde yaşam tarzı ve beslenme alışkanlıklarının önemli bir rolü olabileceği görülmektedir. Bu bağlamda, Akdeniz diyetine uyumun artırılması, özellikle fiziksel semptomların azaltılmasına katkı sağlayabilir.
Referanslar
Angelidi, A. M., Kokkinos, A., Katechaki, E., Ros, E., & Mantzoros, C. S. (2020). Mediterranean diet as a nutritional approach for COVID-19. Metabolism, 114, 154407. https://doi.org/10.1016/j.metabol.2020.154407
Atik, D., & Manav, A. İ. (2023). A scale development study: Brain fog scale. Psychiatria Danubina, 35(1), 73–79. https://doi.org/10.24869/psyd.2023.73
Barrea, L., Grant, W. B., Frias-Toral, E., Vetrani, C., Verde, L., de Alteriis, G., et al. (2022). Dietary recommendations for post-COVID-19 syndrome. Nutrients, 14(6), 1305. https://doi.org/10.3390/nu14061305
Bautista-Rodriguez, E., Cortés-Álvarez, N. Y., Vuelvas-Olmos, C. R., Reyes-Meza, V., González-López, T., Flores-de-los-Ángeles, C., et al. (2023). Stress, anxiety, depression and long COVID symptoms. Fatigue: Biomedicine, Health & Behavior, 11(1), 35–54. https://doi.org/10.1080/21641846.2022.2154500
Boaz, M., Navarro, D. A., Raz, O., & Kaufman-Shriqui, V. (2021). Dietary changes and anxiety during the coronavirus pandemic: Differences between the sexes. Nutrients, 13(12). https://doi.org/10.3390/nu13124193
Carey, C., O’Sullivan, M., O’Mahony, M., Sheahan, A., & Barrett, P. (2024). Two years of COVID-19 outbreaks in residential care facilities: Quantifying workload impact of outbreak control activities on a regional public health team in Ireland, March 2020 to March 2022. Irish Journal of Medical Science, 193(2), 543–548. https://doi.org/10.1007/s11845-023-03486-4
Chasco, E. E., Dukes, K., Jones, D. S., Comellas, A. P., Hoffman, R. M., & Garg, A. (2022). Brain fog and fatigue following COVID-19 infection: An exploratory study of patient experiences of long COVID. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(23). https://doi.org/10.3390/ijerph192315499
Dietz, T. K., & Brondstater, K. N. (2024). Long COVID management: A mini review of current recommendations and underutilized modalities. Frontiers in Medicine, 11, 1430444. https://doi.org/10.3389/fmed.2024.1430444
Garrigues, E., Janvier, P., Kherabi, Y., Le Bot, A., Hamon, A., Gouze, H., et al. (2020). Post-discharge persistent symptoms and health-related quality of life after hospitalization for COVID-19. Journal of Infection, 81(6), e4–e6. https://doi.org/10.1016/j.jinf.2020.08.029
Ishikura, T., Nakano, T., Kitano, T., Tokuda, T., Sumi-Akamaru, H., & Naka, T. (2023). Serum ferritin level during hospitalization is associated with brain fog after COVID-19. Scientific Reports, 13(1). https://doi.org/10.1038/s41598-023-40011-0
Klimkiewicz, J., Pankowski, D., Wytrychiewicz-Pankowska, K., Klimkiewicz, A., Siwik, P., Klimczuk, J., et al. (2022). Analysis of the relationship among cognitive impairment, nutritional indexes and the clinical course among COVID-19 patients discharged from hospital—Preliminary report. Nutrients, 14(8). https://doi.org/10.3390/nu14081580
Liu, Y., Wang, H., & Hughes, M. C. (2023). Health behaviors, financial difficulties, and depressive symptoms among older adults across gender and race during the COVID-19 pandemic. Gerontology and Geriatric Medicine, 9, 1–10. https://doi.org/10.1177/23337214231192820
Martinez-Gonzalez, M. A., Garcia-Arellano, A., Toledo, E., Salas-Salvadó, J., Buil-Cosiales, P., Corella, D., et al. (2012). A 14-item Mediterranean diet assessment tool and its association with cardiovascular risk factors: The PREDIMED study. Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases, 22(4), 293–299. https://doi.org/10.1016/j.numecd.2011.09.001
Mazza, E., Ferro, Y., Pujia, R., Mare, R., Maurotti, S., Montalcini, T., et al. (2021). Mediterranean diet in healthy aging. Journal of Nutrition, Health & Aging, 25(9), 1076–1083. https://doi.org/10.1007/s12603-021-1675-6
Melzer, T. M., Manosso, L. M., Yau, S. Y., Gil-Mohapel, J., & Brocardo, P. S. (2021). In pursuit of healthy aging: Effects of nutrition on brain function. International Journal of Molecular Sciences, 22(9), 5026. https://doi.org/10.3390/ijms22095026
Onder, A. H., & Seremet-Kurklu, N. (2023). The effect of adherence to Mediterranean diet on inflammation and recurrence in cancer patients. Osmangazi Journal of Medicine, 45(4), 504–513. https://doi.org/10.20515/otd.1283977
Orfei, M. D., Porcari, D. E., D’Arcangelo, S., Maggi, F., Russignaga, D., & Ricciardi, E. A. (2022). New look on long-COVID effects: The functional brain fog syndrome. Journal of Clinical Medicine, 11(19). https://doi.org/10.3390/jcm11195529
Pavlidou, E., Papadopoulou, S. K., Antasouras, G., Spanoudaki, M., Mentzelou, M., Dimoliani, S., et al. (2024). Evaluating the sociodemographic, anthropometric and lifestyle parameters, depression, quality of life, cognitive status, physical activity, and Mediterranean diet adherence of older adults in pre- and post-COVID-19 periods: A comparative cross-sectional study. Psychology & Health, 39(13), 2013–2038. https://doi.org/10.1080/08870446.2024.2352053
Pehlivanoglu, E. F. O., Balcıoglu, H., & Unluoglu, I. (2020). Adaptation of the Mediterranean Diet Adherence Scale into Turkish: Validity and reliability study. Osmangazi Medical Journal, 42(2), 160–164.
Ponzo, V., Pellegrini, M., D’Eusebio, C., Bioletto, F., Goitre, I., Buscemi, S., et al. (2021). Mediterranean diet and SARS-CoV-2 infection: Is there any association? A proof-of-concept study. Nutrients, 13(5). https://doi.org/10.3390/nu13051721
Serra-Majem, L., Tomaino, L., Dernini, S., Berry, E. M., Lairon, D., Ngo de La Cruz, J., et al. (2020). Updating the Mediterranean pyramid towards sustainability: Focus on environmental concerns. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(23), 1–20. https://doi.org/10.3390/ijerph17238758
Tuttolomondo, A., Simonetta, I., Daidone, M., Mogavero, A., Ortello, A., & Pinto, A. (2019). Metabolic and vascular effect of the Mediterranean diet. International Journal of Molecular Sciences, 20(19), 4716. https://doi.org/10.3390/ijms20194716
World Health Organization. (2010). Obesity: Preventing and managing the global epidemic (WHO Technical Report Series, No. 894). World Health Organization. https://apps.who.int/iris/handle/10665/42330
World Health Organization. (2015). Healthy diet (Fact sheet). https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/healthy-diet
World Health Organization. (2020). Support for rehabilitation self-management after COVID-19-related illness. https://www.euro.who.int/en/health-topics/health-emergencies/coronavirus-covid-19/publications
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 GEVHER NESİBE TIP VE SAĞLIK BİLİMLERİ DERGİSİ
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Dergimizde yayımlanan makaleler, 