Radyoloji Çalışanlarının Radyasyondan Korunma Durumları ve Sağlık Yakınmaları


Özet Görüntüleme: 8 / PDF İndirme: 4

Yazarlar

  • Reşat AVCI
  • Birgül ÖZÇIRPICI

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.18166775

Anahtar Kelimeler:

Sağlık Eğitimi, Sağlık Yakınması, Radyoloji Çalışanı, Radyasyondan Korunma

Özet

Amaç: Bu çalışmada Diyarbakır’daki kamu hastanelerinde görev yapan radyoloji çalışanlarının radyasyondan korunma durumları, sağlık yakınmaları ve mevcut hastalıklarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı tipteki bu araştırma, Diyarbakır’daki kamu hastanelerinde çalışan 250 radyoloji çalışanından, araştırmaya katılmayı kabul eden 220 kişiyle yüz yüze anket uygulanarak yürütülmüştür. Anket formunda sosyo-demografik özellikler, radyasyondan korunma durumları, sağlık yakınmaları ve mevcut hastalıklar sorgulanmıştır. Veriler SPSS programında analiz edilmiş, frekans ve ki kare testleri kullanılmıştır.

Bulgular:  Katılımcıların %61.4’ü erkek, %38.6’sı kadındı; yaş ortalaması 32.4±6.1 yıl idi. Radyoloji çalışanlarının %66.8’i kurşun önlük, %65.5’i kurşun paravan kullanırken; dozimetre kullanım oranı %84.1 idi. Radyasyon güvenliği eğitimi alma oranı %82.3, yasal çalışma saatini bilme oranı %88.6 olarak saptandı. En sık bildirilen sağlık yakınmaları yorgunluk (%75.9), halsizlik (%72.7), unutkanlık (%61.4) ve baş ağrısı (%55.5) idi. Katılımcıların %24.5’inde anemi, %22.3’ünde migren, %18.6’sında depresyon vardı. Kadın çalışanların %19.6’sı en az bir kez istemsiz düşük, %5.9’u en az bir kez ölü doğum yaşamıştı. Erkek çalışanların eşlerinde de benzer şekilde yüksek oranlarda gebelik komplikasyonları saptandı.

Sonuç: Radyoloji çalışanlarında, genel topluma göre daha sık sağlık yakınmaları ve bazı hastalıklar gözlenmiştir. Radyasyondan korunma ekipmanlarının ve dozimetre kullanımının artırılması, mesleki eğitimin yaygınlaştırılması ve özellikle doğurganlık çağındaki kadın çalışanların radyasyondan korunma konusunda bilgilendirilmesi önerilmektedir

Yazar Biyografileri

Reşat AVCI

 

 

Birgül ÖZÇIRPICI

 

 

Referanslar

Adalı, F., & Adalı, E. (2008). Gebelikte tanısal görüntüleme yöntemlerinin fetusa etkisi. Van Tıp Dergisi, 15(2), 64–69.

Akdağ, M. Z. (1996). Düşük şiddetli kronik dalga radyasyonunun ratların sperm miktarı, morfolojisi, testicular ve epididymal dokuları üzerinde oluşturduğu histopatolojik etkilerinin araştırılması (Doktora Tezi). Diyarbakır: Dicle Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Biyofizik Anabilim Dalı.

Altıntaş, Ö. L., Aydıncı, Z., Köroğlu, M., & Yeşildağ, A. (2012). Gebelik ve tanısal radyasyon. Medical Journal of Süleyman Demirel University, 19(1), 33–36.

Arslan, M. (1992). Radyoloji. Ankara: Sistem Ofset Basım-Yayın.

Atalar, B., & Koca, S. (2008). Testis kanserlerinde radyoterapi komplikasyonları. Üroonkoloji Bülteni, 3, 7–9.

Auvinen, A., Kivelä, T., Heinävaara, S., & Mrena, S. (2015). Eye lens opacities among physicians occupationally exposed to ionizing radiation. Annals of Occupational Hygiene, mev022.

Balsak, H. (2014). Radyoloji çalışanlarının tanı amaçlı kullanılan radyasyonun zararlı etkileri hakkında bilgi, tutum ve davranışları (Yüksek Lisans Tezi). Malatya: İnönü Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Halk Sağlığı Anabilim Dalı.

Bıçakçı, B. C. (2009). Radyasyonun fetus üzerine etkileri. Türk Onkoloji Dergisi, 24(4), 185–190.

Bilir, N. (2002). Çalışma hayatı ve üreme sağlığı. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 11(3), 86–90.

Brown, M. A. (1983). Resistance of human erythrocytes containing elevated levels of vitamin E to radiation-induced hemolysis. Radiation Research, 95(2), 303–316.

Çetinkaya, Y., & Tireli, H. (2005). Bingöl ilinde nöroloji polikliniğine başvuran hastalarda baş ağrısı sıklığı. Nöropsikiyatri Arşivi, 42(1–4), 9–11.

Daşdağ, S. (2010). İyonlaştırıcı radyasyonlar ve kanser. Dicle Tıp Dergisi, 37(2), 177–185.

Erbaycu, A. E., Aksel, N., Çakan, A., & Özsöz, A. (2004). İzmir ilinde sağlık çalışanlarının sigara içme alışkanlıkları. Toraks Dergisi, 5(1), 6–12.

Ergüney, S., Tan, M., Sivrikaya, S., & Erdem, N. (2010). Hemşirelerin karşılaştıkları mesleki riskler. Journal of Anatolia Nursing and Health Sciences, 4(1).

Fattibene, P., Mazzei, F., Nuccetelli, C., & Risica, S. (1999). Prenatal exposure to ionizing radiation: Sources, effects and regulatory aspects. Acta Paediatrica, 88, 693–702.

Göktaş, B., & Türkay, M. (2013). İyonize radyasyon ile çalışan sağlık çalışanlarında sağlık gözetimi. 16. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi Bildiri Kitabı.

Güden, E., Öksüzkaya, A., Balcı, E., Tuna, R., Borlu, A., & Çetinkara, K. (2012). Radyoloji çalışanlarının radyasyon güvenliğine ilişkin bilgi, tutum ve davranışı. Performans ve Kalite Dergisi, 3, 29–45.

Hahn, E. W., Feingold, S. M., Simpson, L., & Batata, M. (1982). Recovery from aspermia induced by low-dose radiation in seminoma patients. Cancer, 50, 337–340.

Hammer, G. P., Scheideman-Wesp, U., Samkange-Zeeb, F., Wicke, H., Neriishi, K., & Blettner, M. (2013). Occupational exposure to low doses of ionizing radiation and cataract development: A systematic literature review. Annals of Occupational Hygiene, 57, 303–319.

https://hips.hacettepe.edu.tr/tr/2018_turkiye_nufus_ve_saglik_arastirmasi-55

(Erişim tarihi: 21.05.2025).

https://nuken.tenmak.gov.tr/ogrenci/bolum4_03.html

(Erişim tarihi: 21.05.2025).

Karabulut, A., & Karabulut, N. (2008). Radiological imaging of pregnant women: Frequently asked questions concerning radiation and contrast media. Journal of the Turkish-German Gynecological Association, 9(4), 243–248.

Kaya, A. (2002). İyonize radyasyonun biyolojik etkileri. Dicle Tıp Dergisi, 29(3), 66–75.

Kaya, T. (1997). Temel Radyoloji Tekniği. İstanbul: Güneş & Nobel Tıp Kitapevleri.

McAlonan, G. M., Lee, A. M., Cheung, V., Cheung, C., Tsang, K. W., Sham, P. C., Chua, S. E., & Wong, J. G. (2007). Immediate and sustained psychological impact of an emerging infectious disease outbreak on health care workers. Canadian Journal of Psychiatry, 52(4), 241–247.

Moreira, E. D., Glasser, D. B., Nicolosi, A., et al. (2008). Sexual problems and help-seeking behaviour in adults in the United Kingdom and continental Europe. BJU International, 101, 1005–1011.

National Council on Radiation Protection and Measurements. (1994). Considerations regarding the unintended radiation exposure of the embryo, fetus or nursing child. NCRP Commentary No: 9.

Öksüz, D. (2012). Radyasyondan korunma. In Radyasyon Onkolojisinde Temel Yaklaşımlar (pp. 197–208). İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri.

Özkurt, S., Bostancı, M., Altın, R., Özşahin, A., & Akdağ, B. (2000). Tıp fakültesi çalışanlarında sigara içme prevalansı. Tüberküloz ve Toraks Dergisi, 48, 140–147.

Radyasyondan Korunma. (2011). Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı.

Radyasyonun Zararlı Etkileri. (2011). Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı.

Rowley, M. J., Leach, D. R., Warner, G. A., et al. (1974). Effect of graded doses of ionizing radiation on the human testis. Radiation Research, 59, 665–678.

Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Sağlıkta Kalite Akreditasyon ve Çalışan Hakları Dairesi Başkanlığı. (2020). Sağlıkta Kalite Standartları. Ankara: Sağlık Bakanlığı Yayınları.

Selvi, Y., Özdemir, P. G., Özdemir, O., Aydın, A., & Beşiroğlu, L. (2010). Sağlık çalışanlarında vardiyalı çalışmanın ruhsal belirtiler ve yaşam kalitesi üzerine etkisi. Düşünen Adam Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi, 23, 238–243.

Şenlik, Z. B. (2010). Ankara’da bir üniversite hastanesinde iyonlaştırıcı radyasyon kaynakları ile çalışan sağlık çalışanlarında iyonlaştırıcı radyasyonun olası sağlık etkilerinin belirlenmesi (Uzmanlık Tezi). Ankara: Gazi Üniversitesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı.

T.C. Resmî Gazete. (05.07.2012). Sağlık hizmetlerinde iyonlaştırıcı radyasyon kaynakları ile çalışan personelin radyasyon doz limitleri ve çalışma esasları hakkında yönetmelik. Resmî Gazete, 28344.

T.C. Resmî Gazete. (24.03.2000). Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği. Resmî Gazete, 23999.

Tekbaş, G. (2006). Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesinde çalışan radyoloji teknisyenlerinde mesleki radyasyonun tiroid nodül prevalansına etkisi (Uzmanlık Tezi). İstanbul.

Tuncel, E. (1994). Klinik Radyoloji. Bursa: Güneş & Nobel Tıp Kitapevleri.

Türkiye’ye Özgü Beslenme Rehberi. (2004). Ankara: T.C. Sağlık Bakanlığı, Hacettepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü.

Ulaş, B. (2010). Malatya Asker Hastanesinde görev yapan personelin sağlıklı beslenme konusundaki tutum ve davranışları. İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 17(3), 187–193.

Ünsal, M., Topbaş, M., Atıcı, A. G., Uğurlu, D., Özer, A., & Erkan, L. (2002). Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi doktorlarının sigara içimi konusundaki düşünce ve davranışları. Tüberküloz ve Toraks Dergisi, 50(3), 341–350.

WHO Global Database on Anaemia. (2008). Worldwide prevalence of anaemia 1993–2005. World Health Organization.

İndir

Yayınlanmış

2025-12-31

Nasıl Atıf Yapılır

AVCI, R., & ÖZÇIRPICI , B. (2025). Radyoloji Çalışanlarının Radyasyondan Korunma Durumları ve Sağlık Yakınmaları . GEVHER NESİBE TIP VE SAĞLIK BİLİMLERİ DERGİSİ, 10(3), 228–237. https://doi.org/10.5281/zenodo.18166775

Sayı

Bölüm

Makaleler