Lisansüstü Tezlerde Watson İnsan Bakım Modeli Kullanımının Bibliyometrik Analizi: Türkiye Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Alanı Örneği
Özet Görüntüleme: 10
/ 
PDF İndirme: 3
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18176644Anahtar Kelimeler:
Hemşirelik, İnsan Bakım Modeli, LisansüstüÖzet
Amaç: Bu araştırmada, kadın sağlığı-hastalıkları ve doğum hemşireliği alanında yapılan lisansüstü tezlerde Watson İnsan Bakım Kuramı'nın bibliyometrik analizi yapılmıştır.
Yöntem: Retrospektif ve tanımlayıcı desende yürütülen çalışmada, Türkiye Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nde "Watson, İnsan Bakım Modeli ve İnsan Bakım Kuramı" anahtar kelimeleriyle 01.08.2024-08.08.2024 tarihleri arasında tarama yapılmıştır. Tezler, türü, yayımlanma yılı, üniversite türü, danışman unvanı, araştırma deseni, örneklem grubu ve model kullanım alanına göre incelenmiştir. Veriler SPSS 24 programıyla analiz edilmiştir.
Bulgular: Tüm tezlerin doktora düzeyinde ve devlet üniversitelerinde hazırlandığı tespit edilmiştir. En çok çalışma yapılan yıllar 2021 ve 2019, en sık tercih edilen üniversiteler ise Dokuz Eylül ve Ege Üniversiteleri (%33,3) olarak belirlenmiştir. Tezlerin %55,5’i deneysel, en sık çalışılan örneklem grubu lohusa kadınlar (%44,4) olup, çalışmaların %66,6’sı ruhsal, %33,3’ü fizyolojik etkiler üzerinde odaklanmıştır. Tüm tezlerde modelin etkili olduğu rapor edilmiştir.
Sonuç: Watson İnsan Bakım Kuramı, kadın sağlığı ve doğum hemşireliği alanında doktora tezlerinde etkin bir teorik çerçeve olarak kullanılmaktadır. Kuram, ruhsal ve fizyolojik etkilerde anlamlı sonuçlar ortaya koymaktadır. Araştırmaların devlet üniversitelerinde gerçekleştirilmesi ve modelin uygulama çeşitliliği, akademik derinliğini desteklemektedir. Daha fazla yüksek lisans araştırması teşvik edilmeli ve farklı örneklem gruplarıyla çalışmalar yapılmalıdır.
Referanslar
Akalın, A., & Şahin, S. (2022). Türkiye'de kadın sağlığı hemşireliği alanında yürütülen lisansüstü tezler üzerine bir döküman incelemesi. Türkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences, 14(2). https://doi.org/10.5336/hemşireler.2021-85529
Aktaş, Y., Arabacı, L. B., & Dülgerler, Ş. (2020). Watson İnsan Bakım Modeli’ne göre şizofreni tanılı bir hastada hemşirelik bakımı: Olgu sunumu. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 5(1), 51–57.
Alpay, S., & Şahin, E. (2024). Türkiye’de doğum ve kadın hastalıkları hemşireliği ve ebelik lisansüstü tezlerinde motivasyonel görüşme tekniği kullanımı. Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 10(2), 104–118.
Arslan Yürümezoğlu, H., & Kocaman, G. (2024). Türkiye’de hemşirelik eğitiminin 2015–2023 yılları arası güncel durumu. Journal of Nursing Effect, (1), 148–160. https://doi.org/10.46483/deuhfed.1279205
Ay, F., & Bilgiç, F. Ş. (2021). Lisansüstü tezlerde kuramların kullanımının bibliyometrik analizi: Kadın sağlığı-hastalıkları ve doğum alanı örneği. Fenerbahçe University Journal of Health Sciences, 1(3), 281–289.
Bagheri, S., Zarshenas, L., Rakhshan, M., Sharif, F., Sarani, E. M., Shirazi, Z. H., & Sitzman, K. (2023). Impact of Watson's human caring-based health promotion program on caregivers of individuals with schizophrenia. BMC Health Services Research, 23(1), 711. https://doi.org/10.1186/s12913-023-09725-9
Baykara, Z. G., Çalışkan, N., Öztürk, D., & Karadağ, A. (2019). Hemşirelikte teori ve model kullanımı: Nitel bir çalışma. Çukurova Tıp Dergisi, 44, 281–289. https://doi.org/10.17826/cumj.562393
Buldum, A., & Yılmaz, D. V. (2020). Watson İnsan Bakım Kuramı’na göre postpartum anneye bütüncül hemşirelik yaklaşımı: Olgu sunumu. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Dergisi, 2(2), 121–128.
Cody, W. (2006). Philosophical and theoretical perspectives for advanced nursing practice (4th ed.). Jones & Bartlett Publishers.
Dağcı, M. (2019). Türkiye'de 2008–2018 yılları arasında model ve kuram kullanılmış hemşirelik araştırmaları: Sistematik inceleme. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, (9), 929–943. https://doi.org/10.38079/igusabder.591038
Dinmez, S., Eroğlu, K., & Akyüz, A. (2019). Kadın sağlığı hemşireliği alanında yapılan lisansüstü tezlerde model/kuram kullanımı ve özellikleri. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 12(3), 199–205.
Dunphy, L. M., & Winland-Brown, J. E. (2020). Advanced practice nursing: Essential knowledge for the profession. F.A. Davis Company.
Ede, B., & Uysal, N. (2021). Türkiye’de hemşirelik doktora programında teori/kuram ve modele dayalı yürütülen tezlerin incelenmesi. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(2), 91–98.
Erbay, Ö., Yıldırım, Y., Fadıloğlu, Ç., & Aykar, F. Ş. (2018). Hipertansif atak yaşayan hastalara Watson’ın insan bakım modeli kullanılarak uygulanan hemşirelik bakımı: Olgu sunumu. Turkish Journal of Cardiovascular Nursing, 9(19), 82–88. https://doi.org/10.5543/khd.2018.41275
Kim, H. S. (2012). The role of theory in clinical nursing practice. Klinisk Sygepleje, 26(2), 16–29. https://doi.org/10.18261/ISSN1903-2285-2012-02-03
Koç, Ş., & Yumru, H. (2019). Türkiye’de çocuk sağlığı ile ilgili hemşirelik araştırmalarında kuram-model kullanımı: Sistematik derleme. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi, 21(3), 85–103.
Küçük, S., Türeyen, A., & Yıldırım, Y. (2023). Hemşirelik alanında diyabet ile ilgili yapılan lisansüstü tezlerde kuram ve model kullanımının incelenmesi: Sistematik derleme. Türkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences, 15(1). https://doi.org/10.5336/nurses.2022-89751
Ji, X., & Yan, Y. (2023). Effect of using the active cycle of breathing technique combined with Watson's theory of human caring in rapid patient rehabilitation following lung cancer surgery. Alternative Therapies in Health and Medicine, 29(2), 14–20.
Özalp, C., & Avşar, G. (2024). Hemşirelikte kuram veya model kullanılarak yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi: Sistematik derleme. Ebelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(3), 532–540. https://doi.org/10.62425/esbder.1417104
Paşalak, Ş., Eroğlu, K., & Akyüz, A. (2018). Kadın sağlığı hemşireliği alanında yapılan araştırmalarda kuram/model kullanımı. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 34(1), 91–108.
Rajabi, F., Bijani, M., Naghizade, M. M., & Nikrouz, L. (2025). Investigating the effects of Watson-based education on depressive symptoms, hope, and pain in cancer patients undergoing chemotherapy: A randomized controlled clinical trial. BMC Psychology, 13(1), 828. https://doi.org/10.1186/s40359-025-03174-1
Şahin, G., Buldak, C. İ., Kaya, V., Güvenç, G., & İyigün, E. (2020). Türkiye’de hemşirelikte model kullanılarak yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi: Sistematik derleme. Hemşirelik Eğitim ve Araştırma Dergisi, 17(2), 170–179. https://doi.org/10.5222/HEAD.2020.60320
Taffner, V. B. M., Pimentel, R. R. D. S., Almeida, D. B. D., Freitas, G. F. D., & Santos, M. J. D. (2022). Nursing theories and models as theoretical references for Brazilian theses and dissertations: A bibliometric study. Revista Brasileira de Enfermagem, 75, e20210201. https://doi.org/10.1590/0034-7167-2021-0201
Türen, S., Atakoğlu, R., Kıvanç, M. M., & Gül, A. (2019). Hemşirelikte kuram ve modele dayalı lisansüstü tez çalışmalarının incelenmesi. Istanbul Gelişim University Journal of Health Sciences, (11), 202–216. https://doi.org/10.38079/igusabder.738376
Younas, A., & Quennell, S. (2019). Usefulness of nursing theory-guided practice: An integrative review. Scandinavian Journal of Caring Sciences, 33(3), 540–555. https://doi.org/10.1111/scs.12670
Zuhur, Ş., & Özpancar, N. (2017). Türkiye’de kronik hastalık yönetiminde hemşirelik modellerinin kullanımı: Sistematik derleme. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi, 19(2), 57–74. https://doi.org/10.69487/hemarge.696111
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 GEVHER NESİBE TIP VE SAĞLIK BİLİMLERİ DERGİSİ
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Dergimizde yayımlanan makaleler, 